ز ارتودنسی تا جراحی
شاید بگویید ارتودنسی چه ارتباطی با جراحی دارد؟ ولی بهتر است بدانید جراحی آخرین تیر متخصصان ارتودنسی است! گاهی فک پایین شما ممکن است به میزان زیادی بیرون زده یا تو رفته باشد یا بخش میانی فک بالایتان تورفته و بیرون‌زده باشد، گاهی این ناهنجاریها آن‌چنان شدید است که برای اصلاح آن ارتودنسی به تنهایی نمی‌تواند مشکل شما را حل کند و جراحی تنها راه در دسترس است. معمولاً نامرتبی و نامنظمی دندانها را در هر سنی با استفاده از وسایل ارتودنسی می‌توان برطرف کرد و به دندانهایی مرتب و ردیف دست یافت. ولی برخی مشکلاتی که در فک‌های شما وجود دارد، درمانشان تنها به وسیله ارتودنسی در سنین خاصی امکان‌پذیر است. یعنی اگر به عنوان مثال فک پایین کودک شما عقب است، اگر او را یک تا دو سال پیش از بلوغ نزد متخصص ارتودنسی ببرید، دست دندانپزشک برای درمان فرزندتان بسیار بازتر خواهد بود چون می‌تواند با استفاده از دستگاه‌های ارتودنسی خاصی، فک کودک را که همچنان در حال رشد است، وادار به رشد بیشتری کند و عقب‌ماندگی رشدش را جبران نماید، ولی اگر از این سنین بگذرد و کودک از دوره بلوغ بگذرد و پا به دوره بزرگسالی بگذارد، دیگر صرفاً با درمان ارتودنسی نمی‌توان فک را جلو آورد. ذکر این نکته لازم است که در سنین بالاتر در کنار ارتودنسی، باید از جراحی استفاده کرد. اگر دندانپزشک برای اصلاح روابط فک‌ها و دندانهایتان، جراحی را توصیه کرده است، به این نکته توجه کنید که برای دستیابی به موفقیت کامل و داشتن دندانهایی مرتب و فک‌هایی متعادل، لازم است قبل و بعد از جراحی، ارتودنسی انجام دهید.

مطلب دیگر آنکه در بسیاری از روشهای جراحی فک، پس از عمل، فک‌های شما را با سیم به هم می‌بندد تا سریعتر التیام یابد، بنابراین باید خود را برای 5/1 تا 2 ماه بسته بودن دهان و استفاده از مایعات آماده کنید. مدت بستری شدن در بیمارستان 2 تا 4 روز از سرگیری رژیم غذایی عادی6 تا 8 هفته پس از جراحی شروع فیزیوتراپی 1 هفته پس از جراحی شروع ارتودنسی بعد از جراحی 1 ماه پس از جراحی مدت درمان ارتودنسی پس از جراحی حداکثر 6 ماه گذشتن خطر از کنار گوش. اگر دندانهایتان را ارتودنسی کرده باشید، به یاد می‌آورید دردی را که در روزهای اولی که سیمها و براکتها را روی دندانهایتان نصب کرده بودند. شاید هم احساس می‌کنید دندانهایتان پس از ارتودنسی لق شده‌اند، درست. گرچه ارتودنسی، درمانی مطمئن است و اگر توسط متخصص این رشته انجام شود کمترین عوارض و خطرات را دارد، ولی به هر حال دارای عوارض خاص خود است. دندانپزشک قبل از درمان ارتودنسی، اثرات مخرب نیروهای ارتودنسی را برای شما توضیح خواهد داد و توصیه‌های لازم را به شما برای به حداقل رساندن این خطرات ارائه خواهد نمود. یکی از دلایلی که دندانپزشک از شما می‌خواهد هر 3 تا 4 هفته به او سر بزنید، کنترل نیروی وارد بر دندانها و جلوگیری از این عوارض است. بنابراین مراجعه سر وقت به دندانپزشکتان در طول درمان ارتودنسی را پشت گوش نیندازید.

لقی دندانها
دندانها به وسیله الیافی به استخوان فک متصل شده‌اند. در طی درمان ارتودنسی برای حرکت دادن دندانها، این الیاف از استخوان جدا و بعداً مجدداً متصل می‌شوند و همین پدیده موجب ایجاد مقداری لقی در تمام بیماران ارتودنسی می‌شود. اگر در طول درمان ارتودنسی‌تان احساس کنید دندانهایتان به میزان متوسطی لق شده‌اند، قابل قبول است. ولی لقی شدید دندانها، نشان می‌دهد که نیروی زیادی به دندانهای شما وارد شده است و این یک زنگ خطر خواهد بود. در این شرایط باید درمان ارتودنسی را قطع کرد تا لقی دندانها به حد متوسط برگردد.

درد دندانها
وقتی که سیمها و براکتهای ارتودنسی روی دندانهایتان نصب می‌شود یا پیچ دستگاه‌های ارتودنسی را در منزل باز می‌کنید، پس از چند ساعت درد شروع می‌شود و به طور طبیعی 2 تا 4 روز ادامه می‌یابد. این میزان درد طبیعی است و ناشی از اعمال نیرو به دندانها، برای حرکت دادن آنها و مرتب کردنشان است. برای اینکه کمتر احساس درد کنید، می‌توانید در این مدت آدامس بجوید. در این صورت درد شما به میزان زیادی کاهش خواهد یافت.

حساسیت به فلز
جنس اکثر سیم‌های ارتودنسی از فلزی به نام «نیکل» است که برخی افراد به آن حساسیت دارند و مخاط دهانشان در اثر تماس با این سیم‌ها، قرمز و متورم می‌شود. این افراد باید از سیم‌ها و براکت‌های از جنس «تیتانیوم» استفاده کنند.

تحلیل ریشه دندان
تمام دندانهایی که تحت درمان جامع ارتودنسی قرار می‌گیرند، دچار کوتاهی طول ریشه به دلیل تحلیل ریشه می‌شوند که اهمیت چندان زیادی ندارد اما اگر در درمانهای ارتودنسی از نیروهای سنگین و مداوم استفاده شود و زمان ارتودنسی بیش از حد طولانی شود، این نیروها که از طرف سیم‌ها و نگین‌ها (براکت‌ها) به دندان وارد می‌شوند، می‌توانند باعث تحلیل بیش از حد ریشه دندان شوند. به تازگی محققان کانادایی موفق به ساخت دستگاهی شده‌اند که می‌تواند با تولید امواج فراصوت، ریشه دندانهای تحلیل‌رفته را ترمیم و از تحلیل ریشه دندانها در طی درمان ارتودنسی جلوگیری کند. این دستگاه که به اندازه یک نخود است، روی سیم‌های ارتودنسی نصب می‌شود و به وسیله یک باتری کار می‌کند.

بهداشت دهان به هزار و  یک علت
سیم‌ها و براکت‌های ارتودنسی محل مناسبی برای گیر کردن مواد غذایی در زیرشان و پوسیده شدن دندانهایتان است. بنابراین حتماً بعد از هر غذا، یا پس از خوردن تنفلات در طول روز، دندانهایتان را مسواک بزنید و اطراف سیم‌ها را از باقی‌مانده مواد غذایی پاک کنید. مسواکهای خاصی هم مخصوص افرادی که دندانهایشان را ارتودنسی کرده‌اند، در بازار وجود دارد که گاهی 3 سر زاویه‌دار دارند و می‌توانند همزمان دور تا دور سیم‌ها و براکت‌ها را تمیز کنند. مسواک‌های برقی جدید هم دارای سرهای مخصوص تمیز کردن دندانهای ارتودنسی‌شده هستند. پلاک ارتودنسی‌تان را در ظرف پلاستیکی مخصوصی که می‌توانید آنها را از فروشگاه‌های عرضه ظروف پلاستیکی تهیه کنید، نگهداری نمایید. بعد از صرف هر غذا، پلاکتان را با یک مسواک، کاملاً تمیز کنید. ممکن است در هنگام تمیز کردن، پلاکتان درون دستشویی بیفتد، بشکند و آسیب ببیند. برای جلوگیری از این کار بهتر است یک ظرف را پر از آب کنید و پلاکتان را بالای آن نگهدارید و در این حالت آن را مسواک بزنید.

ارتودنسی نامرئی (Invisalign)
این روزها در آمریکا سیستم جدیدی به نام «ارتودنسی نامریی» به بازار ارایه شده است و بسیاری از دندانپزشکان برای مرتب کردن دندانهای بیمارنشان از آن استفاده می‌کنند. در این سیستم بدون استفاده از سیم‌ها و براکت‌ها و انواع پلاک‌های ارتودنسی دندانها مرتب می‌شوند و مزیت دیگر آن، این است که شما هنگامی‌که از این وسیله استفاده می‌کنید، طرف مقابل اصلاً نمی‌تواند وجود آن را روی دندانهایتان مشاهده کند. در این سیستم، در جلسه اول از دهان شما قالب‌گیری می‌شود و سپس یک‌سری پلاک‌های (قاشقک‌های) شفاف پلاستیکی که قابل گذاشتن و برداشتن است برایتان ساخته می‌شود. سپس شما هر دو هفته یک‌بار به نوبت یکی از یک پلاک‌ها را دهانتان می‌گذارید و هر کدام به میزان اندکی دندانهای شما را مرتب می‌کنند. در پایان درمان با تغییرات اندک اندکی که هر یک از پلاک‌ها در دندانهایتان ایجاد کرده‌اند، در نهایت دندانهای شما ردیف خواهند شد. طول زمان لازم برای مرتب شدن دندانها با این روش، کوتاه و حدود 6 ماه است. اما فراموش نکنید که فعلاً از آن تنها برای افرادی که دندانهایشان به میزان ناچیزی نامرتب است، می‌توان استفاده کرد.                                              منبع.. دکتر نورا سلیمانی

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۳:٢٦ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/٧/۸