روشهای درمان

رعایت بهداشت دهان و دندان مسواب زدن مناسب میتواند در کاهش بوی بد دهان بسیار مؤثرباشد.باید دقت داشت که نباید فقط به طرفین مسواک زد بلکه حرکت از بالا به پایین و برعکس جهت پاکیـزگـی لثه ها نیز را باید در نظر داشت. حداقل دو بار در روز مسواک بزنید.

شستن زبان، سقف دهان و لبهای خود را فراموش نکنید. بخش اعظمی از باکتریها در پشت زبان رشد میکنند پس این قسمت را فراموش نکنید.
کشیدن نخ دندان نیز بسیار مـفـید اسـت چون تکه های غذای باقیمانده لای دندانها که توسط مسکواک خارج نمی گردد را تـمـیـز نـمـوده و بـاعث تـحـکـیـم لثه ها و جلوگیری از بیماریهای مختلف میگردد.
دهان شویه دهان شویه ها محلولهای خاصی هستند که در از بین بردن باکتریها و میکروبهای دهان کمک شایانی نموده و در درمان بوی بد تنفس بسیار مؤثر میباشند.

سبک زندگی و رژیم غذایی کاهش استرس، نکشیدن سیگار و نخوردن مشروبات الکلی میتوانند نقش عمده ای را در درمان بد بویی دهان ایفا نمایند. به گفته برخی اشخصاص جویدن جعفـری و خـوردن گیاهانی خاص مانند رزماری و دارچین برای از بین بردن بوی بد دهان مؤثر است.

جویدن آدامس به دلیل ترشح بیشتر بزاق و خوردن 6 تا 8 لیوان آب در طول روز نیز کمـک میکند. نخوردن مواد غذایی که گفته میشود در ایجاد بوی بد دهان دخیل هسـتـنـد نـیـز بی تاثیر نیست - مانند سیر و پیاز وقتی اول صبح با دوستتان برخورد می کنید، متوجه بوی بد دهان او می شوید.برای رهایی از این بوی بد هر کاری انجام می دهید.حال ببینیم علتها و راه حلهای آن چیست؟
علتهای بوی بد دهان:
آنچه شما می خورید جذب رگهای خونی می شود و به ششها منتقل می شود.بوی بد دهان تا وقتی که ذرات غذایی از خون پاک نشده ادامه دارد و اگر هر روز از مسواک و نخ دندان استفاده نشود، ذرات غذا در دهان باقی می ماند و باعث تجمع باکتریها می شود که از دیگر علل بوی بد دهان است.همچنین دندانهای مصنوعی کاملا" تمیز نشده نیز محل مناسبی برای باکتریهای ایجاد کننده بوی بد دهان هستند.این باکتریها سمومی تولید می کنند که به لثه ها آسیب رسانده و در مراحل پیشرفته تر به استخوان های فک و صورت و سایر اجزای نگهدارنده دهان صدمه جدی خواهند زد.
سطح زبان یکی از قسمتهای اصلی تکثیر باکتریهایی است که بوی بد دهان و پلاک را میسازد.امروزه بسیاری از متخصصین دندانپزشکی اعتقاد دارند که عامل اصلی بوی بد دهان فعل و انفعالات شیمیایی روی سطح زبان است.
بوی بد دهان ممکن است نشانه بی نظمی استفاده دارو در بیماریهایی مانند عفونت موضعی در اندام تنفسی(مجرای بینی-نای-شش)، سینوزیت مزمن، آبریزش بینی، برونشیت مزمن، دیابت، اختلالات معده و ناراحتی مزمن کلیه یا کبد باشد.بنابراین اگر دندانپزشک سلامت دهان و دندان فرد را تأ یید کرد، برای تشخیص علت بوی بد دهان به پزشک خانوادگی و یا متخصص داخلی و گوارش مراجعه کند.
درمان بوی بد دهان:
درمان بیماریهای دندان و حفظ سلامتی دهان برای از بین بردن بوی بد دهان ضروری است.برنامه منظمی برای معاینه دندانپزشکی و تمیز کردن دهان باید تهیه کرد.با معاینات منظم و دوره ای و مداوم دندانها ، دندانپزشک شما به راحتی قادر به تشخیص و درمان بیماری خواهد بود.اگر شخصی فکر میکند بوی بد دهانش ادامه دارد باید لیستی از غذاها و داروهایی که مصرف می کند تهیه کند چون بعضی داروها ممکن است در تولید بوی بد دهان نقش داشته باشند.از طرفی دیگر یکی از مهمترین علایم هشدار دهنده بیماریهای لثه تداوم بوی بد دهان یا طعم بد آن است.اگر عمل جراحی یا هر بیماری دیگر داشته باشد باید دندانپزشک خود را در جریان قرار دهد.باید بطور روزانه از مسواک و زبان پاک کن برای از بین بردن باقی مانده غذا و پلاک استفاده کرد، زبان را شست و یک بار در روز نخ دندان برای تمیز کردن بین دندانها استفاده کرد و اگر از دندان مصنوعی استفاده می شود باید آن را شبها در آورد و قبل از استفاده مجدد کاملا" تمیز کرد.
تا به حال عمدتا" مسواک و نخ دندان به عنوان وسیله اصلی بهداشت دهان و دندان توصیه و از مسواک برای پاک کردن سطح زبان استفاده می شد.امروزه برای این امر وسیله ای به عنوان زبان پاک کن طراحی شده است که علاوه بر تمیز کردن سطح زبان و رفع بوی بد دهان در سلامت دندانها و لثه نیز بسیار مفید است.
در مجموع باکتری هایی که به آسانی توسط زبان پاک کن برداشته می شوند، از همان دسته ای هستند که باعث گلودرد میکروبی می شوند.بیشتر مردم عقیده دارند، حس چشایی آنها بعد از استفاده از زبان پاک کن بهتر می شود.بر اساس پژوهشهای انجام شده، زبان پاک کن عاملی برای افزایش میل و اشتها به غذا در افراد مسن مرفی شده است.
مهمترین نکته قابل توجه، تحقیقات جدید و امیدوارکننده ای است که ارتباط سلامتی و بهداشت دهان و زبان را با تندرستی عمومی بدن نشان میدهد.پژوهشگران عقیده دارند باکتریهای موجود در پلاکها در بیماریهای قلبی شرکت می کنند.این باکتریها سبب تشکیل لخته خون و در مرحله بعد موجب انسداد شرایین و تنگی عروق می شوند.نهایتا" در بهار سال 2000 متخصصین فرضطه ارتباط میان سلامت حفره دهان و سلامت عمومی بدن را به اثبات رساندند.همچنین در ماه مارس 2001 ارتباط میان باکتریهای اشاره شده و بیماریهای ریوی مطرح گردید و در مقالات اخیر مجله انجمن دندانپزشکی آمریکا استفاده از زبان پاک کن به عنوان اقدامی مفید در پیشگیری از موارد فوق مطرح شده است

بوی بد دهان ناشی از عوامل بیماریزا
در این حالت بوی بد دهان به وسیله وضعیت*های موضعی مثل بهداشت ضعیف دهان و عفونت لثه (ژنژیویت) مزمن بوجود می*آید. مخصوصا در ژنژیویت مزمن اگر همراه با خونریزی از لثه*ها باشد موجب بوی زننده و تنفرآور بخصوص هنگام صبح می*شود
در تنفس دهانی (مثلا در وجود لوزه*های بزرگ) بدبویی دهان در نتیجه ممانعت از شسته شدن طبیعی مخاط و دندان*ها توسط بزاق است. زبان شیاردار، زبان مودار و زبان باردار چون به تجمع و نگهداری مواد غذایی کمک می*کنند در ایجاد بوی بد دهان دخالت دارند. بیماریهای سینوس نظیر سینوزیت مزمن و فیستول سینوس دهانی و بیماریهای بینی ازجمله رینیت آتروفیک سل و سیفیلیس و رینیت چرکی همراه با ترشح و بیماریهای حلق نیز از علل بوی بد دهان هستند
بوی بد دهان ناشی از بیماریهای عمومی بدن
در این نوع بیماریها، بیماریهای دستگاه تنفس تحتانی از درجه اول اهمیت برخوردارند.آبسه ریه بوی گندیده شبیه به بوی گوشت فاسد دارد که حتی گاهی اولین علامت بیماری است. علت این بوی بد بیشتر باکتریهای بی*هوازی هستند. سل ریوی در حالت پیشرفته به سبب نکروز کازئوز و زخمی شدن ضایعات سلی باعث بدبویی دهان و بازدم ناشی از تنفس می*شود. سایر بیماریهای ریوی نظیر برونشیت مزمن، پنومونی نکروزه و کلا هر حالت بیماری*زا که بر روی درخت تنفسی و نای اثر بگذارد، ممکن است بوهای قابل اعتراض تولید کند. در اختلالات گوارشی و سوهضم، زخم*های معده*، سرطان مری و معده*، یبوست و عفونت*های روده*ای نیز بوی بد دهان مشاهده می*شود. در دیابت بوی استون در هوای بازدم به مشام می*رسد. در نارسایی کلیه بوی شبیه آمونیاک و در سیروز کبدی بوی کیک گندیده به مشام می*رسد. کمبود ویتامین و هر بیماری که سبب تب شود از علل بوی بد دهان می*باشند
بوی بد دهان ناشی از عوامل غیربیماریزا
از این عوامل سیگار کشیدن را باید نام برد که نه تنها به خاطر بوی خود سیگار و توتون، بلکه به سبب ایجاد زبان مودار و کاهش جریان بزاق به بدبویی دهان کمک می*کند. همچنین می*توان بوی دهان صبحگاهی ناشی از توقف حرکت گونه، زبان و لب*ها و نیز بر اثر کاهش جریان بزاق در طی شب اشاره کرد. به همین دلیل مسواک زدن قبل از خواب در کاهش بوی دهان صبحگاهی تاثیر زیادی دارد. پروتزهای ثابت و متحرک دندانپزشکی نیز درصورتیکه بهداشت دهان رعایت نشود سبب بدبویی دهان می*شوند
بوی بد دهان ناشی از عوامل عمومی غیربیماری*زا
دوران قاعدگی چون با افزایش میکروب*های بزاق و همچنین افزایش 300 درصدی ترکیبات سولفوردار همراه است، بوی بد دهان را به دنبال دارد.
در حاملگی، در یائسگی و بلوغ نیز به دلیل تغییرات هورمونی بوی بد دهان
وجود دارد. در گرسنگی به علت فساد شیره پانکرآس بوی بد دهان وجود دارد که حتی با مسواک زدن ازبین نمی*رود. در افراد مسن بوی بد دهان به سبب تغییرات متابولیک و سایر علل نظیر کم*آبی بدن*، کاهش مقاومت به عفونت، کاهش اشتها و غیره است. در خستگی و ضعف که بدن نمی*تواند محصولات فرعی زائد را با سرعتی بیش از سرعت تولید آنها دفع کند، امکان بوی بد دهان است. بوی بد دهان در خانم*ها بیشتر از آقایان وجود دارد
در مورد نقش تغذیه در ایجاد بوی بد دهان باید گفت که دهان ما بوی آن چیزی را که می*خوریم می*دهد. به همین دلیل آنهایی که برنامه غذایی با فرآورده*های گوشتی دارند، دهانشان بوهای مختلف زیادی نسبت به گیاه*خواران می*دهد. همچنین مشخص شده است که مصرف رژیم پرچربی منجر به ایجاد اسیدوز می*شود و در هوای تنفسی بویی شبیه به آنچه در کمای دیابتی وجود دارد، بوجود می*آید. بطور کلی غذاهایی که پروتئین زیاد و مواد قندی کمی دارند به علت ایجاد مواد سولفوردار باعث بدبوشدن دهان می*شود. البته نقش غذاهای بوداری مثل سیر و پیاز کاملا معلوم است
بوی بد دهان ناشی از داروها
ایزوسورباید (Isordil) که محتوی هیدرات کلراید می*باشد می*تواند باعث بوی بد دهان شود آنتی*هیستامین*ها، آمفتامین*ها، آرامبخش*ها، دیورتیک*ها، فنوتیازین*ها و داروهای شبه آتروپین باعث کاهش تولید بزاق و بنابراین کاهش شستشوی خودبخودی حفره دهان و در نتیجه ایجاد بوی بد دهان می*شوند. فنوتیازین*ها سبب ایجاد زبان مودار می*شوند
افراط در مصرف دخانیات، کهولت سن، یائسگی، بیماریهای عمومی با تب بالا، اضطراب، کم*آبی بدن، مصرف بی*رویه ادویه*جات و عدم رعایت بهداشت دهان نیز از علل دیگر ایجاد بوی بد دهان هستند
درمان و پیشگیری
چون اغلب بوهای بد دهان به علت عوامل موضعی است، بنابراین حذف این عوامل و اصلاح ناهنجاری*های موجود در دهان اولین قدم درمان است. رعایت بهداشت دهان شامل مسواک زدن دندان*ها، لثه، زبان و استفاده از نخ دندان در کاهش بوی بد دهان با منشا دهانی بسیار موثر است. مسواک زدن دندان*ها و زبان ترکیبات سولفوردار را برای مدت یک ساعت به میزان 70 تا 85 درصد کاهش می*دهد. باید توجه کرد که زبان یکی از جایگاه*های اصلی میکروبها در دهان است و این به دلیل جمع شدن عوامل میکروبی در سطح پشتی زبان است و باید یک قسمت ضروری از بهداشت دهان معطوف به زبان شود.
در بیمارانی که به سبب خشکی دهان (به دنبال مصرف داروهایی که قبلا ذکر شد و یا بر اثر بیماری) بوی بد دهان دارند می*توانند از آدامس*های بدون شکر استفاده کنند
بطور کلی بوی بد دهان ناشی از عوامل موضعی بیماری*زا زمانی ازبین می*رود که بیماری درمان شود و بهداشت دهان رعایت گردد. استفاده از دهان*شویه*ها اثر موقتی در کاهش بوی بد دهان دارد. در حقیقت کوشش برای حذف بوی بد دهان با استفاده از دهان*شویه*ها علاوه بر اینکه موقتی است، حتی ممکن است بیماری عمومی را نیز از دید دندانپزشک مخفی نگه دارد بطور کلی پوشاندن بوی دهان با یک بوی معطر و قوی*تر مناسب نیست و درمان باید بیشتر معطوف درمان علت اصلی باشد.
بطور کلی جهت کاهش بوی دهان باید از سیگار کشیدن، نوشیدن نوشابه*های بودار، خوردن غذاهای با ادویه زیاد، غذاهای گوشتی زیاد، غذاهای معطر شده با پیاز و سیر، افراط در مصرف مواد چربی*دار مخصوصا کره و روغن*های مختلف اجتناب شود. در حالی که خوردن میوه*های تازه و سبزیجات و بطور کلی رژیم غذایی غنی از فیبر ارجحیت دارد. همین طور نوشیدن آب زیاد در کاهش بوی بد دهان تاثیر بسزایی دارد

 منبع.. دکتر نورا سلیمانی

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٤:٢٠ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/٧/٧