هالیتوز یا بدبویی دهان یک شکایت شایع در بین بیماران مراجعه کننده به مطب متخصصان داخلی و گوش و حلق و بینی، دندانپزشکان و پزشکان عمومی است. اکثر بیماران بدون گرفتن نتیجه خاصی، از مراکز درمانی خارج می‌شوند و گاه این پدیده باعث بروز مسائل جدی در خود و خانواده آنها می‌گردد.




هالیتوز حداقل از سه جهت اهمیت دارد:

1) با آزار دیگران به صورت یک مانع در برخوردهای اجتماعی عمل می‌کند و باعث کاهش کارآیی فرد می‌شود.

2) فردی که از بوی بد دهان خود آگاه است ممکن است به‌گونه‌ای نسبت به پاکی دهان دچار وسواس شود که با کارایی وی مداخله کند.

3) هالیتوز نشانه‌ای از یک وضعیت غیرطبیعی است که نیاز به تشخیص و درمان دارد.

علل بوی بد دهان

ب قایای مواد غذایی ممکن است در محوطه دهان و حلق باقی بماند. میکروب‌های طبیعی موجود در دهان این مواد را تجزیه و گازهایی مثل سولفید هیدروژن و مرکاپتان‌ها را آزاد می‌کنند. این حالت به‌خصوص باعث بوی بد دهان هنگام برخاستن از خواب می‌شود. مسواک نکردن و فاصله طولانی بین دفعات مسواک این حالت را تشدید می‌کند. کاهش ترشح و جریان بزاق در طول خواب نیز به پیدایش بوی بد دهان هنگام بیدار شدن کمک می‌کند.

به‌طور کلی هر عاملی که باعث تکثیر باکتری‌های موجود در محیط دهان شود در دهان ایجاد بوی بد می‌شود. شایع‌ترین علل آن عبارتست از: رعایت نکردن بهداشت دهان، آبسه‌های دندان یا لوزه، تورم لثه و مخاط دهان.

خشکی دهان نیز، به هر علتی که ایجاد شود، موجب کاهش دفع باکتری‌های دهان و ایجاد بوی بد می‌شود. اعمالی مانند تنفس دهانی، کشیدن سیگار، صحبت طولانی، خستگی و استرس و مصرف داروها نیز اثر مشابهی در دهان می‌گذارند.

دود سیگار و توتون سبب می‌شود که دهان خشک، وضعیت لثه‌ها و ترشحات پشت بینی تشدید شود. توتون و تنباکو از خود بقایایی به جا می‌گذارند که با بوی دهان مخلوط شده و بوی بسیار بدتری تولید می‌کنند. میکروب‌های مولد بیماری لثه نیز، خود هنگام فعالیت بوی بسیار بدی تولید می‌کنند‌؛ بنابراین رعایت بهداشت و اعمال درمانی دندانپزشکی مانند ترمیم پوسیدگی‌ها و جرم‌گیری دندان‌ها و بهبود بیماری لثه کمک زیادی به رفع بوی دهان می‌کند.

داروهایی مانند آنتی بیوتیک‌ها، داروهای ضد روماتیسم، ضد فشار خون و داروهای مورد مصرف در روانپزشکی می‌توانند باعث تغییر در احساس بویایی و چشایی شوند. بسیاری داروها، مانند آنتی هیستامین‌ها، ضد افسردگی‌ها و مسکن‌ها نیز موجب خشکی دهان می‌شوند. تنفس بدبو رابطه معکوسی با میزان جریان بزاق دارد. در نتیجه این داروها، خود به خود به دلیل خشکی دهان، تولید بو می‌کنند.

علت بوی بد دهان می‌تواند قسمت انتهایی زبان باشد؛ این ناحیه و دارای فرو رفتگی‌های کوچک زیادی است که باکتری‌ها در آنها پنهان شده و به سختی با بزاق تمیز می‌شوند. همچنین باکتری‌های مولد ترشحات پشت بینی و سایر مواد و خورده‌های دهان، همگی در این محل و فرو رفتگی‌های این ناحیه قرار می‌گیرند و تجزیه می‌شوند و تولید بوی بسیار بدی می‌کنند.

بعد از دهان شایع‌ترین منشأ بوی بد دهان، بینی و مسیرهای بویایی است که شامل 5 تا 10درصد موارد می‌شود. 3درصد موارد دیگر بوی بد دهان بر اثر لوزه‌های بدبو ایجاد می‌شود. بیماری‌های دیگر و اعضای دیگر منشاء 1درصد موارد بوی بد دهان هستند. یکی از این موارد بیماری مری است که جریان مداوم گاز یا مواد بدبو از معده در آن وجود دارد و این بو در دهان احساس می‌شود.

عاداتی مانند نوشیدن الکل یا مصرف غذاهای بودار نظیر سیر و پیاز در ایجاد تنفس بدبو نقش دارند که بایستی هنگام درمان مدنظر قرار بگیرند.

درمان بوی بد دهان

درمان بوی بد دهان با توجه به منشا بو متفاوت است:

گروه اول: دهانشان بو می‌دهد ولی علت و مشخصه بیماری در آنها وجود ندارد. بوی دهان در این‌دسته افراد فیزیولوژیک است و بر اثر بیماری نیست.

در این گروه تنها آموزش‌های بهداشتی و نحوه رعایت بهداشت، نحوه مسواک زدن دندان‌ها، تمیز کردن سطح عقبی زبان، عدم مصرف غذاهای بودار، مشروبات الکلی، سیگار و ترک سایر عادت‌های غلط مانند تنفس دهانی و نیز کشیدن نخ دندان برای خارج کردن مواد غذایی از بین دندان‌ها توصیه می‌شود.

گروه دوم: افرادی که به دلیل بیماری، این بو در دهانشان احساس می‌شود. درمان این گروه شامل:

الف. بیماری دهان:

رعایت بهداشت و دستورات بهداشتی مانند مسواک زدن و استفاده از نخ دندان و تمیز کردن زبان و کلیه درمان‌هایی که در مورد شماره یک گفته شد. علاوه بر آنها انجام درمان‌های دندانپزشکی مانند ترمیم دندان‌ها، جرم‌گیری، درمان بیماری لثه و رفع آبسه‌های دندان و لثه و خارج کردن دندان‌های عفونی که امکان ترمیم آنها نیست، صورت گیرد.

ب. بیماری‌های خارج دهان:

رفع بیماری‌هایی مانند درمان عفونت لوزه‌ها و درمان سینوزیت و یا رفع بیماری‌های ریوی و دستگاه گوارش.

گروه سوم: افرادی هستند که خودشان فکر می‌کنند دهانشان بو می‌دهد ولی وقتی پس از انجام معاینه مشخص می‌شود که این تنها یک احساس است، به بیمار آموزش‌های بهداشت مانند گروه یک داده می‌شود و خیال بیمار را از نظر نداشتن بدبویی دهان راحت می‌کنند تا او در تماس‌های اجتماعی خود دچار مشکل نشود.

گروه چهارم: افرادی هستند که از ترس بوی دهان سعی می‌کنند با افراد دیگر کمتر تماس داشته باشند. این افراد با وجود اینکه برایشان ثابت می‌شود که دهانشان بو نمی‌دهد ولی ترس از بو را همیشه همراه خود دارند. آنها علاوه بر درمان‌های گروه یک و دو بایستی به روانپزشک یا روانشناس ارجاع داده شوند تا این ترس را از وجودشان پاک کنند.



توصیه‌های بهداشتی

علاوه بر لزوم رعایت بهداشت و انجام دستورات بهداشتی مانند استفاده مداوم از مسواک و نخ دندان، استفاده از دهانشویه‌های کلرهگزیدین نیز، مخصوصا برای افراد مبتلا به بیماری‌های لثه، توصیه می‌شود. اگرچه استفاده مداوم از این دهانشویه روی دندان‌ها تولید رنگ می‌کند و حس چشایی کمی مختل می‌شود، این عوارض پس از چند روز از قطع دارو برگشت‌پذیر است. در صورتی‌که بعد از مصرف دهانشویه کلرهگزیدین از نوشیدن چای و قهوه و نوشیدنی رنگی خودداری شود میزان تغییر رنگ دندان‌ها کمتر خواهد بود. تحقیقات نشان می‌دهد که این دهانشویه برای مدت 3 تا 6 ساعت بعد از استفاده بوی دهان را کاهش می‌دهد. مصرف این دهانشویه دوبار در روز توصیه می‌شود.

جویدن آدامس می‌تواند جریان بزاق را زیاد کند؛ بنابراین بعضی از میکروب‌های عامل بوی بد دهان را از بین می‌برد. البته استفاده از آدامس‌های معمولی حاوی قند به دلیل تغییرات فعال دهان سبب کاهش خیلی زیاد در تولید ترکیبات سولفوره و بدبو در دهان می‌شود. درصورتی که آدامس‌های بدون شکر فقط مدت کوتاهی بوی بد دهان را مخفی می‌کند، آن هم به دلیل طعم خود آدامس.

سایر ترکیباتی که در دنیا برای خوشبو کردن دهان جویده می‌شوند و طبیعی هستند عبارتند از: پوست گوآوا در تایلند و دانه‌های رازیانه در شرق دور، جعفری در ایتالیا و میخک در عراق و دارچین در برزیل که تحقیقات نشان داده است بعضی از مولکول‌های طعم دهنده در این گیاهان ترکیبات ضد میکروب دارند که خود این ضد میکروب بودن سبب کاهش بوی بد دهان می‌شود.

نحوه مسواک زدن زبان

برای مسواک زدن و تمیز کردن سطح زبان که محل شایع تولید بوی بد دهان در اکثر افراد است بایستی بیمار آموزش داده شود.

وقتی بیمار زبان خود را کاملاً به سمت جلو و بیرون می‌آورد زبان در عقب دهان قله‌ای می‌سازد و برجسته می‌شود که در نوک آن قله و برجستگی، این فرو رفتگی‌ها قرار دارد که اینجا حد نهایی برای تمیز کردن است.حین مسواک زدن به زبان برای اینکه بیمار دچار حالت تهوع نشود بایستی زبان را تا حد امکان خارج ساخته و به صورت گذرا و موقت تنفس را متوقف کند. تمیز کردن زبان باید قبل از مسواک زدن دندان‌ها انجام شود چون اسانس نعناع موجود در خمیر دندان باعث تقویت حالت تهوع می‌شود. مسواک زدن زبان از پاک کردن آن با گاز بهتر است زیرا موهای مسواک بین فرورفتگی‌های زبان فرو رفته و آنجا را تمیز می‌کند.

برای جلوگیری از خونریزی ناحیه زبان که هنگام مسواک زدن رخ می‌دهد توصیه می‌شود از مسواک مخصوص زبان که مانند یک قاشقک است استفاده شود و یا از یک مسواک نرم، با سر کوچک، و با اعمال نیروی بسیار کم و تعداد ضربات کمتر که به لوزه‌های زبانی که عقب‌تر هستند تجاوز نکند و تا حد همان قله برجسته شده زبان مسواک زده شود. هنگام مسواک زدن باید همیشه از شیار انتهایی زبان به طرف جلوی زبان مسواک زد تا از تماس مسواک با لوزه‌ها و ایجاد عفونت پیشگیری شود.



نکاتی برای دستیابی به بوی خوب دهان

ـ قسمت عقبی زبان خود را با یک تمیز کننده پلاستیکی زبان تمیز کنید، البته مواظب باشید که به زبان و لوزه‌ها آسیب نرسد.

ـ صبحانه را خوب بخورید زیرا خود صبحانه باعث تمیز کردن دندان و جریان بزاق می‌شود.

ـ از خشک شدن دهان جلوگیری کنید.

ـ جویدن آدامس‌های حاوی قند کمک می‌کند که چند دقیقه بوی دهان از بین برود.

ـ به میزان کافی مایعات مصرف کنید.

ـ از دهانشویه استفاده کنید که مناسب‌ترین روش این است که قبل از خواب با استفاده از دهانشویه دهان خود را بشویید و غرغره کنید. این کار از رشد میکروب‌ها و تولید بو در طول شب جلوگیری می‌کند.

ـ بعد از خوردن یا آشامیدن غذاهای بودار مانند سیر و پیاز و... دهان خود را بشویید.

ـ از تمیز کردن بین دندان‌های خود به‌خصوص بعد از مصرف غذا یا نوشیدنی با میزان بالای پروتئین اطمینان حاصل کنید و از نخ دندان استفاده کنید.

ـ در مورد بوی دهان از یک دوست نزدیک سوال کنید که مشکل شما واقعی است یا خیر؟

در خاتمه هنگامی که به دندانپزشک مراجعه می‌کنید برای تشخیص بوی بد دهان یک هفته از مصرف آنتی بیوتیک اجتناب کنید زیرا آنتی بیوتیک باعث از بین رفتن میکروب‌ها می‌شود و تولید بو در مدتی که آنتی بیوتیک مصرف شده قطع می‌شود و دندانپزشک نمی‌تواند بو و علت آن را تشخیص بدهد (در عین حال بایستی توجه شود که مصرف زیاد آنتی بیوتیک سبب رشد قارچ‌ها در دهان می‌شود که کنترل بیماری‌های قارچ بسیار سخت‌تر از درمان بوی دهان است چون خود میکروب‌ها سبب کنترل رشد قارچ‌ها می‌شوند). همچنین 48 ساعت قبل از آزمایش‌ها از مصرف سیر، پیاز، ادویه و... پرهیز شود و 24 ساعت قبل از آزمایش، از لوازم آرایش و عطر استفاده نشود.

پیشنهاد می‌شود روز معاینه دندانپزشکی نیز از موارد زیر اجتناب کنید:

1ـ خوردن و آشامیدن غذاهای بودار.

2ـ انجام اعمال بهداشتی دهان.

3ـ استفاده از دهانشویه و خوشبو کننده دهان.

4ـ کشیدن سیگار تا 12 ساعت قبل از آزمایش.

راهکارهای متداول برای رفع بوی بد دهان



بوی بد دهان یکی از مشکلات متداول در جامعه است که میتواند علتهای مختلفی داشته باشد. دلیل عمده و اصلی آن وجود یک باکتری غیرهوازی در بیوفیلمی است که روی زبان شکل می گیرد. این باکتری پروتئین موجود در غذاها را شکسته و گازهایی مثل سولفیدهیدروژن و اسکاتول تولید میکند.

بوی بد دهان در اول صبح تقریباً در همه افراد شایع است. این مشکل را می توان با بهداشت و نظافت دهان، کنترل کرد. اما خیلی افراد حتی پس از تمیز کردن دهان نیز ممکن است به خاطر برخی مشکلات دهانی، همچنان دچار این بو باشند. برخی از بیماری ها نیز می تواند موجب بدبو شدن دهان شود. علت اصلی این بیماری باید شناخته شده و درمان برطبق آن صورت گیرد.

:: در زیر به برخی از متداول ترین راه ها برای کاهش و درمان بوی بد دهان اشاره می کنیم :

1- نظافت دهان
برای کاهش فعالیت باکتری ها، باید همیشه دهان را تمیز نگه داشت. پس از غذا خوردن، غرغره کردن با آب ولرم لازم است. حتی پس از خوردن تنقلات، شیرینی، و بیسکویت حتماً باید دهان را با آب تمیز کرد. دوبار در روز باید مسواک بزنید. گفته می شود که مسواک اول صبح برای زیبایی است و مسواک آخر شب برای سلامتی.

2- تکنیک های مسواک زدن
برای گرفتن نتیجه بهتر باید از تکنیک های معمول مسواک زدن استفاده کرد. خیلی از افراد با مسواک زدن شدید باعث آسیب رساندن به لثه های خود می شوند. مسواک زدن پس از صرف هر غذا و نوشیدنی هم می تواند به مینای دندان آسیب برساند. موهای مسواک باید نرم اما به اندازه کافی سخت باشند تا بتوانند موادزائد را از منافذ دندانها بیرون بکشند.

مهمترین چیز در مسواک زدن، کنترل جهت آن است. دندانهای بالایی را باید در جهت روبه پایین و دندانهای پایین را در جهت روبه بالا مسواک زد. این مسئله هم برای سطح خارجی و هم داخلی صدق می کند. بعد نوبت به تاج دندانها می رسد. در این حالت مسواک زدن باید در جهت روبه جلو و روبه عقب صورت گیرد. این مسئله هم برای دندانهای بالا و هم پایین صدق می کند.

3- تمیز کردن زبان
لایه زرد یا سفید رنگ روی زبان می تواند موجب بدبو شدن آن شود. این مسئله در اول صبح بیشتر است و باید دوبار در روز به کمک تمیزکننده زبان انجام شود. تمیزکننده های زبان را باید به آرامی بدون آسیب رساندن به جوانه های چشایی روی زبان انجام داد.

4- خلال دندان
از خلال دندان برای بیرون کشیدن خرده های غذا از لای دندانها استفاده می شود. این ابزار مخصوصاً بعد از خوردن گوشت و ماهی بسیار مفید است. برای جلوگیری از آسیب رسیدن به لثه ها باید به آرامی از آن استفاده کنید.

5- غرغره کردن
پس از صرف هر غذا، غرغره کردن با آب ولرم بسیار مفید است. برای گرفتن نتیجه بهتر است این غرغره کردن را با آب نمک انجام دهید. دهان شوی های مختلفی نیز در بازار موجود است که می توانید از داروخانه ها خریداری کنید. غرغره کردن با دهان شوی هم به رفع بوی بد دهان کمک میکند.

6- عادات غذایی
برخی از موادغذایی نیز بوی خاصی ایجاد می کنند که ممکن است برای سایرین خوشایند نباشد. سیر و همچنین پیاز خام بهترین نمونه آن است. گفته می شود که خوردن یک سیب در روز دکتر را از شما دور می کند و خوردن یک پیاز خام در روز هم همه را از شما دور می کند. دقت به زمان غذاخوردن اهمیت زیادی دارد.

7- نوشیدن آب
خشکی دهان محل بسیار مناسبی برای فعالیت باکتری ها ایجاد می کند که موجب بدبو شدن دهان می شود. برای حفظ رطوبت دهان و کاهش تکثیر باکتریها، وجود بزاق دهان ضروری است. تولید بزاق با توازن آب بدن رابطه نزدیک دارد، درنتیجه باید در طول روز به مقدار کافی آب بنوشید.

8- خنک کننده های دهان
خنک کننده های مصنوعی و طبیعی دهان می تواند شدت بوی بد دهان را تاحدی پایین بیاورند. برای این منظور معمولاً از موادغذایی تند استفاده می شود. ادویه های جویدنی مثل میخک، زیره، هل، دارجین، و زنجبیل می توانند مفید باشند. همه مرکبات هم می توانند بوی بد دهان را کاهش دهند. خنک کننده های دهان و آدامس را می توانید از بازار تهیه کنید. اما باید دقت کنید که برخی از این محصولات می تواند آسیب هایی را هم ایجاد کند.

:: اگر راهکارهای بالا جواب نداد، می توانید از راه حل های زیر استفاده کنید :

1- از بین بردن علت
بوی بد دهان گاهی به خاطر برخی بیماری های خاص مثل دیابت، تب، اختلالات معده، و بیماری های کبد ایجاد می شود. با از بین بردن و کاهش علت اولیه، بوی بد هم اتوماتیک وار از بین می رود.

2- داروهای جدید
اگر بوی بد دهان به خاطر عفونت خاصی باشد، داروهای آنتی بیوتیک، ضدقارچ و ضد ویروس مناسب می تواند مفید باشد. اگر بوی بد دهان به خاطر هر نوع بیماری مزمن یا خودایمن باشد ممکن است از استیروئید هم استفاده شود. قرص های تولیدکننده بزاق هم میتوان مصرف کرد.

3- جرم گیری دندانها
جرم گیری دندانها توسط دندانپزشک پلاک و رسوب روی دندنها را از بین می برد. اینکار می تواند شدت بدبوی دهان را کاهش دهد. حداقل سالی یکبار به دندانپزشک مراجعه کنید.

4- پر کردن کرم خوردگی دندانها
ازآنجا که کرم خوردگی دندان یکی از علتهای اصلی بوی بد دهان است، حتماً باید برای پر کردن آن به دندانپزشک مراجعه کنید. سابقاً از آلیاژهای نقره ای رنگ برای پر کردن استفاده می شود. اما امروزه با مواد مصنوعی که همرنگ دندان هستند استفاده می شود.

5- جراحی لوزه
بیمارانی که مداوماً دچار ورم و التهاب لوزه می شوند ممکن است به خاطر تولید موادخمیری از غدد لوزه ها دچار بوی بد دهان شوند. این بیماران پس از جراحی لوزه از این مشکل خلاص می شوند.

6- مشاوره روانشناسی
افرادیکه دچار بوی بد دهان هستند ممکن است دچار افسردگی شده و خود را از جامعه دور کنند. این انزوا بر فعالیت های روزانه آنها تاثیر منفی خواهد داشت. چنین افرادی باید بدانند که همه انسانها دچار بوی بد دهان هستند اما شدت های آن متفاوت است. باید تا جایی که می توانند برای از بین بردن شدت این بدبویی تلاش کنند و هر راه ممکنی را امتحان کنند. حمایت خانواده و دوستان برای چنین افرادی الزامی است. برخی از افرادی که برای بوی بد دهان به پزشک مراجعه می کنند، هیچ مشکلی واقعی ندارند. اما معمولاً از درد، تنگی نفس، ناراحتی شکم، و بوی بد دهان گلایه دارند. برای تشخیص و درمان هر علت واقعی نیاز به معاینه دقیق است. برای مداوای این افراد باید از طریق روانشناسی پیش رفت.

7- هوموپاتی
در هوموپاتی، دارویی هایی براساس وضعیت فیزیکی، احساسی، فکری و اجتماعی افراد انتخاب می شود و در قدرت و دوز مناسب برای آنها تجویز می شود. از این طریق هر مشکل سلامتی آنها ازجمله بوی بد دهان، از بین می رود.

هالیتوز از واژه halitus به معنای بازدم ریشه گرفته است و عبارت از نفس بدبو ، زننده یا ناپسندی است که از حفره دهان � بینی خارج می شود و به آن fetor oris یا fetor ex ore نیز می گویند. زمانی پزشکان سعی می کردند بین هالیتوز و دو اصطلاح اخیر تفاوت قایل شوند و هالیتوز را فقط به مواردی می گفتند که بوی بد دهان منشا سیستمیک داشته و دفع بو از طریق ریه باشد. امروزه به چنیــــــن تفاوتی معتقد نیستند و به هر بوی بدی که از حفره دهان � بینی بیرون آید صرف نظر از آنکه منشا آن در همین حفره باشد از سایر نقاط بدن منشا گیرد ، هالیتوز اطلاق می شود. به علت عدم وجود معادل فارسی که تعریف هالیتوز را به صورت بدبویی غیر طبیعی دهان و بینی در یک کلمه بگنجاند از همان کلمه استفاده شد. هالیتوز مشکلی شایع است و گفته می شود می تواند به طور متناوب اکثر افراد بالغ را دچار کند . در یک بررسی که در ژاپن به روی دانشجویان زن بهداشت دندان انجام شده ، نیمی از آنان معتقد بوده اند که گاه هالیتوز دارند.

هالیتوز حداقل از سه جهت مهم است :

1) با آزار دیگران به صورت یک مانع در برخوردهای اجتماعی عمل می کند و باعث کاهش کارآیی فرد می شود.

2) فردی که از بوی بد دهان خود آگاه است ممکن است بگونه ای نسبت به پاکی دهان دچار وسواس شود که با کارایی وی مداخله کند.

3) هالیتوز نشانه ای از یک وضعیت غیر طبیعی است که نیاز به تشخیص و درمان دارد.

با وجود چنین شیوع و اهمیتی بررسیهای انجام شده روی آن اندک است و غالب کتابهای درسی دندانپزشکی و پزشکی درباره آن چیزی نگفته اند یا حاوی نکات اندکی هستند. برای همین دانش آموختگان، اغلب برخورد با این مسئله را مشکل می یابند. اندک بودن بررسیهای انجام شده عمدتا به علت مشکل اندازه گیری علمی هالیتوز است . از سوی دیگر شرکتهای بزرگ سازنده وسایل بهداشت دهان که قاعدتا باید چنین تحقیقاتی را پشتیبانی مالی کنند ، غالبا فقط مایل به پشتیبانی از تحقیقاتی هستند که محصولات آنها را بررسی کرده و فروش تجاری داشته باشد.

جدول شماره (1) : عوامل موثر در ایجاد هالیتوز

1- علل غیر پاتولوژیک
- تغییرات بالینی
- تنفس صبحگاهی
- تنفس گرسنگی
- تنفس قاعدگی
- تنفس سیگاری
- غذا
- دارو
2- علل پاتولوژیک
- با منشا دهان و دندان
- با منشا بینی
- با منشا سینوس ها
- با منشا لوزه ها و حلق
- با منشا دستگاه گوارش
- با منشا ریوی
- با منشا بیماریهای سیستمیک
3-علل روانی
- توهم بویایی
*با منشا خارجی
*با منشا داخلی
- صرع و لوب گیجگاهی

عوامل و آسیب زایی
همیشه نمی توان علتی برای هالیتوز یافت و معمولا نیز چنین است. این امر به علت تنوع علل آن و اندک بودن بررسیهای انجام شده است . هنگام برخورد با بیمار شاکی از هالیتوز باید سه گروه اتیولوژیک را در نظر داشت : گروه غیر پاتولوژیک ، گروه پاتولوژیک و گروه با منشا روانی ( جدول 1 ).
الف � علل غیر پاتولوژیک

1-افزایش سن
بوی دهان شیرخواران و کودکان شیرین ، بوی دهان در دوره بلوغ غیر ناخوشایند ، بوی دهان بالغین تند و بوی دهان افراد سالخورده سنگین و زننده توصیف شده است. همراه با افزایش سن باکتریهای دهان افزایش می یابد و شاید به همین سبب زنندگی بوی دهان با افزایش سن بیشتر می شود.

2- نفس صبحگاهی
شاید شایعترین علت هالیتوز باشد. دهان سرتاسر روز بوسیله بزاق شستشو می شود.PH بزاق حدود 5/6 و بطور خفیفی برای باکتریهای گرم منفی و بی هوازیها باکتریواستاتیک است . به هنگام خواب جریان بزاق کم می شود و بزاق گرد آمده به آرامی تغییر می کند . PHآن به حدود 7 می رسد و آنزیم ها تخریب می شوند که خود باعث بودار شدن بزاق می گردد. از سوی دیگر ذرات غذا و اپیتلیوم جدا شده ، محیطی مناسب برای تغییر فلور دهان است . با تشدید رشد باکتریها و تخریب این مواد نفس ناخوشایند صبحگاهی پدید می آید. پس از برخاستن از خواب با خوردن ، نوشیدن و صحبت کردن جریان بزاق تحریک شده مواد را شسته و نفس صبحگاهی بطور طبیعی برطرف می گردد.

3- نفس گرسنگی
دهان کسانی که به عللی چون رژیم غذایی یا روزه داری یک یا چند وعـــــده غذایی را نخورده اند ، بوی ناخوشایندی می دهد ، برخی معتقدند این امر به علت بازدم ریوی محصولات فرار متابولیسم چربیها و پروتئینهای بدن است . کاهش جریان بزاق و خشکی دهان نیز قطعا نقش مهمی دارد.

4- نفس قاعدگی
در برخی منابع به بوی بد دهان در زنان قاعده اشاره شده است . احتمالا روز قبل از شروع قاعدگی شروع می شود و گفته شده در زنان با قاعدگی دردناک بیشتر رخ می دهد.

5- غذا
� سیر شناخته شده ترین غذا در این ارتباط است . دیده شده که دادن سیر از راه فیستولهای دستگاه گوارش و حتی مالیدن آن به پاهای فرد می تواند منجر به بوی سیر در دهان وی شود . پیاز ، ماهی ، غذاهای ادویه دار ، رژیم های پرچربی ، نوشابه های الکلی و رنگهای غذایی از سایر مواردی هستند که باعث بوی مخصوص به خــــــــود می شوند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:۱٥ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۸/٢