*‌ همیشه عادت کرده‌ایم از سطح جونده یا سطح "لپی گونه‌ای" دندان‌ها مسواک زدن را شروع کنیم، بنابراین بیشتر اوقات وقتی نوبت به سطح زبانی دندان‌ها می ‌رسد، یا دستمان خسته شده است و یا مسواک زدن این سطح از دندان‌ها را از قلم می‌ اندازیم. بنابراین از امشب به بعد، اول سطح زبانی دندان‌ها، بعد سطح جونده و آخر از همه سطح گونه‌ای دندان‌هایتان را مسواک بزنید.

هنگامی که سطح جونده را مسواک می ‌زنید، موهای مسواک را مثل برس روی این سطح نکشید. این کار نه تنها موجب سایش سطح دندان‌ها می ‌شود، بلکه عمق شیارهای سطح دندان را نیز پاک نخواهد کرد. روش درست آن است که موهای مسواک را روی سطح جونده دندان‌ها فشار دهید و مسواک را فقط در جای خود لرزش دهید. به این ترتیب عمق شیارها که محل اولیه ی ایجاد پوسیدگی است، پاک خواهد شد.
* پشت دندان‌های جلویی و پشت آخرین دندان‌های موجود در هر قوس فکی که معمولاً دندا‌ن‌های عقل هستند، سرزمین‌های فراموش شده در دهان شما می ‌باشند که مسواک کمتر به این سرزمین‌ها پا می ‌گذارد.

برای پاک کردن این سطوح، مسواکتان را به صورت عمودی گرفته و یک زاویه 45 درجه به آن بدهید. در این وضعیت موهای مسواک به این سطوح رسیده و می‌ تواند کاملا این سطوح را پاک کند.

از همین امشب برای مسواک زدن از این روش جدید استفاده کنید.‌
● نظافت دهان از دوران باستان رایج بوده است
آیا هرگز فکر کرده اید که خمیردندان و مایع دهان شوی از کجا آمده اند؟ آیا فکر کرده اید که قبل از به وجود آمدن خمیر دندانهای امروزی، مردم برای شستن دندان از چه چیزی استفاده میکردند؟ اگر اینطور است، در اینجا اطلاعات جالب و تعجب انگیزی در این باره گردآوری کرده ایم که شما را به خواندن آن دعوت میکنیم:
● بازگشت به دوران بودا
عمل تمیز نگهداشتن دهان به دوران باستان باز میگردد و در اکثر اقوام بزرگ آن دوران کاری رایج بوده است، اما یکی از قدیمی ترین مدارک نوشتاری مربوط به آن در متون مذهبی دوران بودا است که در آن به خلال دندان اشاره شده است. در این متن آمده است که در میان دستورات بهداشتی او، استفاده از خلال دندان توصیه شده است.
▪ در قرون ۷۹-۲۳ قبل از میلاد، بهداشت دهان شامل موارد زیر بود
ـ نوشیدن شیر بز برای داشتن نفس خوشبو.
ـ خاکستر حاصل از سوزاندن سر موش، خرگوش، گرگ و سم گاو نر و پای بز را برای سلامت لثه مفید میدانستند.( البته امروزه چنین دستوری چندان با استقبال مواجه نخواهد شد!)
ـ درآوردن استخوانهای موجود در مدفوع گرگ و پوشیدن آنها(به صورت گردنبند، دگمه یا موارد مشابه) از شخص در برابر دندان درد محافظت میکند.
ـ سه مرتبه در سال شستن دندان با خون لاکپشت موجب میشود که به دندان درد دچار نشوید.
ـ مواد دهان شویه هم یا از شراب سفید خالص بود، یا ( خودتان را برای شنیدن این یکی آماده کنید!) ادرار کهنه که اصلا برای این منظور نگه داری میشد.
▪ قرن هجدهم
قدیمی ترین سند از خمیر دندان واقعی مربوط به سال ۱۷۸۰ است که در آن خمیر دندان مذکور از موادی که اصلی ترین آن نان سوخته است تهیه میشده است. دستور ساخت نوع دیگر خمیر دندان در این زمان به این ترتیب بوده است:
ـ ۴۲ گرم خون اژدها ( این هم دلیل انقراض نسل آنها! )
ـ ۴۲ گرم دارچین
ـ ۲۸ گرم زاج سفید سوخته
مواد بالا را خوب مخلوط کرده و یک روز در میان استفاده کنید.
▪ قرن نوزدهم
ـ در قرن نوزدهم، ذغال برای تمیز کردن دندان ماده بسیار مناسبی به شمار می آمد.
ـ اکثر خمیر دندانها در این دوره، در واقع به شکل پودر بودند.
ـ هدف استفاده از پودرهای دندان نه تنها شستن دندانها، بلکه خوشبو کردن دهان بود.
ـ مردم در آن زمان معتقد بودند که توت فرنگی رسیده ماده ای طبیعی برای مبارزه با جرم دندان و خوشبو کننده دهان است.
ـ در ۱۸۸۵، این دستور ساخت خمیر دندان، ئر سالنامه کشاورزان به چاپ رسید:
۱ اونس پودر بسیار نرم صمغ درخت مرمکی(نوعی درخت آفریقایی و آسیایی) ، ۲ قاشق پر از بهترین عسل موجود ، کمی نعنا. مواد فوق را مخلوط کرده و هر شب دندانها را با آن بشویید.
▪ قرن بیستم
ـ انواع مایع دهان شوی و خمیر دندان بسیار رواج یافت و این مواد غالبا دارای کلروفیل بودند تا رنگ سبز تر و تازه ای داشته باشند.
ـ خونریزی لثه اهمیتی به اندازه دندان درد پیدا کرد.
ـ در ۱۹۱۵ برگ درختی به نا م اوکالیپتوس که در آسیای شرقی فراوان بود، در فرمول تهیه دهان شویه ها جای گرفت.
▪ و... ، خمیر دندان دهه ۹۰ چه داشت؟
ـ مونو فلوروفسفات سدیم
ـ رنگ
ـ طعم
ـ فلوراید
ـ مواد کف زا
ـ پاک کننده ها
ـ مواد رطوبت زا(که مانع خشک شدن خمیر میشوند.)
خمیر دندانهای گیاهی یا Herbal برای کسانی ساخته شد که به دنبال یک تمیز کننده طبیعی بودند و نمیخواستند از خمیرهای حاوی فلوراید استفاده کنند. بعضی از این نوع خمیر دندانها شامل:
۱) صمغ درخت مرمکی
۲) عصاره گیاهان( عصاره توت فرنگی)
۳) روغنها و پاک کننده های مخصوص
همانطور که میبینید، بعضی از این مواد در فرمول قرن نوزدهم خمیر دندان دیده میشود.
و بالاخره قرن بیست و یکم
در قرن حاضر، هنوز تغییری در آخرین دستاوردهای دهه نود به وجود نیامده است و تنها میتوان به انواع مواد سفید کننده دندان که به بعضی از خمیر دندانها اضافه میشود اشاره نمود.
ما اشاره به قدیمی ترین فرمول خمیر دندان را در آخر مطلب انجام میدهیم. این فرمول که مربوط به بیش از ۱۵۰۰ سال قبل از پدید آمدن خمیر دندان کلگیت Colgateدر سال ۱۸۷۳ است، بر روی یک ورق پاپیروس نوشته شده است. این محصول که "پودری برای دندانهای سفید و بی نقص" نامیده شده است، زمانی که که با بزاغ دهان مخلوط میشود، خمیری سالم پدید می آورد و دستور تهیه آن از این قرار است:
"موادی که برای داشتن لبخند زیبا لازم است شامل یک درخما (میزانی برابر یک صدم اونس) سنگ نمک، دو درخما نعنا، یک درخما گل نرگس خشک شده و بیست دانه فلفل است و این مواد باید همه کوبیده شده و یا یکدیگر مخلوط شوند."
بنا به گفته یک دندان پزشک اطریشی که آنرا امتحان کرده بود نتیجه، خمیری است تند که موجب خونریزی خفیف لثه میشود اما بر بسیاری از خمیر دندانهای جدید برتری دارد.
● اما آیا میدانستید
▪ خمیر دندان، خمیری ساینده است؟
▪ وجود این خاصیت در خمیر دندان موجب ساییده شدن و پاک شدن باقی مانده غذا و جرمهای موجود بر روی دندان میشود.
▪ ماده ساینده موجود در خمیر دندان دیکلسیم فسفات دی هیدرات نام دارد و یک پنجم کل لوله خمیر دندان را تشکیل میدهد.
▪ ماده اصلی دیگر خمیر دندان، نوعی چسب است که از آب و موادی برای راحت پخش شدن خمیر در دهان تشکیل شده است و این مواد شوینده سازنده کف و دلیل براق شدن دندانها هستند.
▪ طعم خمیر دندان از گیاهانی چون نعنا، دارچین و پونه گرفته میشود و شیرینی آن بر اثر استفاده از شیرین کننده های مصنوعی است.
▪ قبل از اختراع خمیر دندان، مردم از هر چیز خشک و زبری برای تمیز کردن دندان استفاده میکردند. این موارد شامل پوست تخم مرغ خرد شده، پودر سنگ خاراپا سنگ پا سم حیوانات استفاده میکردند.
▪ قبل از به وجود آمدن مسواک، مردم از انگشت خود یا ترکه و شاخه های جوان انواع درخت استفاده میکردند (که در عربستان همچنان رواج دارد)
▪ بسیاری از مردم در زمانهایی که شستن دندان چندان معمول نبود، مردم اگر دندانی داشتند، سیاه و فاسد بود و از جمله مشهورترین این افراد میتوان از ملکه الیزابت اول نام برد.

دندانپزشکان توصیه می کنند که دهان نوزاد را از همان روزهای اول بعد از تولد تمیز کنید.
دکتر جعفری، دندانپزشک به خبرنگار باشگاه خبرنگاران گفت: نوزادان دندانی ندارند و مسواک هم لازم نیست اما می توان بعد از هر وعده غذا یا شیر با یک گاز و یا دستمال مرطوب لثه‌های وی را تمیز کرد.
وی درباره فواید این کار افزود: این کار سه فایده دارد، اول اینکه پلاکی را که روی لثه جمع شده بر می دارد، پلاک ماده چسبناکی است که از باکتری‌ها و مزه‌های غذا و مخاط تشکیل شده و برداشتن آن مانع از ر شد باکتری‌های متعدد روی لثه کودک می شود، دوم اینکه باعث می شود کودک به داشتن یک دهان تمیز و عاری از پلاک عادت کند و در نتیجه مرحله بعدی که مسواک زدن است برای وی ساده می شود و سوم اینکه این کار باعث می شود کودک به اینکه کسی در دهانش دست ببرد عادت کند و در این صورت در آ‎ینده مسواک زدن و یا معاینه دندانپزشک برای وی آسان تر می‌شود.
تازمانی کودک یاد نگرفته آب دهانش را خالی کند، نباید از خمیردندان استفاده کرد.

تا دوسالگی مسواک خالی همراه با آب یا خمیردندان های فاقد فلوراید برای تمیز کردن دندان کودک کافی است زیرا قورت دادن خمیر دندان های حاوی فلوراید می تواند باعث بروز مشکلاتی در کودک شود.
بعد از دوسالگی هم به اندازه یک نخود خمیردندان کافی است زیرا مقادیر بیشتر آن باعث ایجاد کف زیاد در دهان می شود که ممکن است آزاد دهنده باشد.
این دندانپزشک با تاکید بر اینکه اندازه مسواک کودکان نیز دارای اهمیت است تصریح کرد:
مسواک کودکان باید سرکوچکی داشته باشد که به آسانی داخل دهان کودک جا شود، موهای آن هم باید نرم باشد.
سطح زبان هم باید در مسواک زدن کودکان تمیز شود چرا که زبان می تواند محل مناسبی برای رشد انواع باکتری ها باشد که باعث ایجاد بوی بد دهان می شود.
متخصصان تاکید کردند، خمیر دندان های سفید کننده می تواند به مینای دندان آسیب برساند و به همین دلیل باید در استفاده کردن از آنها دقت کرد.
به گزارش باشگاه خبرنگاران و به نقل از خبرگزاری آلمان، به گفته متخصصان اتاق دندانپزشکان آلمان، خمیر دندان های سفید کننده بیشتر از خمیر دندان های معمولی دارای مواد سایش دهنده دندان هستند و با مصرف روزانه این خمیر دندان ها، این خطر وجود دارد که مینای دندان فرد آسیب ببیند.
بنابراین گزارش، علاوه بر این تحقیقات نشان می دهد که استفاده کنندگان از خمیر دندان های سفید کننده هنگام مسواک زدن اغلب فشار بیشتری به دندان هایشان وارد می کنند.
بر اساس این گزارش، از خمیر دندان های سفید کننده نباید بیشتر از یکبار در هفته استفاده کرد.
.
مسواک زدن صحیح از ارکان اصلی مقوله ی بهداشت دهان و دندان است. کمتر کسی را می توان یافت که در طی شبانه روز مسواک نزند، ولی چیزی که کمتر به آن توجه می شود، نحوه صحیح مسواک زدن می باشد، طوری که در اکثر موارد مسواک زدن با مسواک نزدن زیاد تفاوتی نمی کند.

یادگیری مسواک زدن صحیح، کمک شایانی در امر بهداشت دهان و دندان خواهد داشت، هر چند که آموزش صحیح مسواک زدن حضوری بهتر است.

اگر هدف اصلی از مسواک زدن را بدانیم، تاثیر مهمی در عملکرد ما خواهد گذاشت.


هدف اصلی از مسواک زدن، پاک کردن کلیه ی مواد غذایی همراه با مواد رسوبی مختلف و میکروارگانیسم هایی است که به طور طبیعی بر روی سطوح دندان جایگزین شده اند.


مسواک زدن وقتی کامل خواهد شد که سطح زبان و بین دندان و لثه را نیز تمیز کنیم.



پس به طور کلی سه نوع مواد است که در شیارهای هر دندان، بین دندان ها و بین دندان ها و لثه رسوب می کنند :

1- مواد غذایی که در طی روز مصرف می شود.

2- پروتئین های بزاق و موادی که در طی شبانه روز براثر تجزیه مواد غذایی توسط آنزیم ها و میکروب های موجود در دهان بوجود می آید.

3- میکروب هایی که به طور طبیعی در محیط دهان وجود دارند.

هدف اصلی از مسواک زدن پاک کردن کلیه این مواد از سطوح مختلف دندانی است.




روش مسواک زدن :
قبل از شروع مسواک زدن باید از تمیز و سالم بودن مسواک خود مطمئن باشیم. به مقدار کافی خمیر دندان روی مسواک می گذاریم. سپس دهان را با آب خیس می کنیم تا خمیر دندان خوب کف کند.

1- اول از سطح جونده ی دندان ها شروع می کنیم که با حرکت رفت و برگشت روی سطح جونده، خمیر دندان به خوبی کف می کند و شیارهای موجود بر روی دندان تمیز می شوند. سطوح جونده در هر فک، در دو ردیف سمت چپ و راست قرار دارد که از یک سمت در فک پایین شروع کرده و به سمت دیگر می رویم. سپس همینطور برای فک بالا اقدام می کنیم. تمیز کردن سطوح جونده مشکل خاصی ندارد و اگر دقت شود و وقت کافی گذاشته شود به خوبی تمیز می شود.

2- سپس می رویم سراغ بین دندان ها که این کار بدون استفاده از کمک نخ دندان امکان پذیر نیست.

3- بعد از تمیز شدن بین دندان ها، می رویم سراغ مجاورت دندان با لثه که به نظر من مهم ترین قسمت آموزش مسواک زدن، نحوه ی تمیز کردن این ناحیه است. در حالیکه مردم اکثرا به این قسمت کمتر توجه می کنند و مشکل اصلی در رعایت بهداشت هم در تمیز کردن این ناحیه می باشد.



 حاشیه بین لثه و دندان طوری است که شکل آناتومیکی آن فضاهای متعددی را ایجاد می کند. در یک بررسی سه بُعدی می توان فهمید که در هر سه بُعد دارای فضاهایی است که دسترسی مسواک به این نواحی مشکل است.



. به طور معمول ما مسواک را به صورت رفت و برگشت در سطوح کناری دندان ها حرکت می دهیم که این اشتباه است. زیرا اولا در درازمدت باعث سایش روی دندان در مجاورت لثه می شود و ثانیا با پریدن پُرزهای مسواک از روی برجستگی یک دندان بر روی برجستگی دندان مجاور، عملا بین دندان ها خوب تمیز نمی شود. خوب، پس چه کار باید کنیم؟

قبلا پیشنهاد می کردند که به جای حرکت رفت و برگشتی مسواک روی سطوح کناری دندان، این حرکت به صورت بالا و پایین باشد؛ یعنی مسواک را از سمت لثه به طرف بالا یا پایین حرکت داده و مسواک بزنیم. این کار نیز جوابگوی ما نخواهد بود. علت هم این است که باز حاشیه مجاور بین لثه و دندان تمیز نخواهد شد.

چرا؟ خوب به عکس اول نگاه کنید. خود لثه یک برجستگی دارد که هر چه به سمت دندان پیش می رویم فرورفتگی ایجاد شده و به دندان ختم می شود.

دندان نیز یک قوس دارد که در وسط هایش به حداکثر بر جستگی می رسد. لذا در صورت کشیدن پُرز مسواک از پایین به بالا و برعکس، این پُرزها از روی برجستگی لثه می پَرَند و روی برجستگی دندان قرار می گیرند و عملا حاشیه ی بین دندان و لثه تمیز نمی شود. خوب چه کار باید کرد؟



 مسواک را با یک زاویه 45 درجه نسبت به محور طولی دندان بر روی شیار لثه و دندان قرار داده و مقداری به سمت پایین فشار می دهیم تا پُرزهای مسواک کاملا بین لثه و دندان و همچنین بین دندان ها فرو رود. بعد با یک حرکت لرزشی مناسب و با دامنه ی کم مسواک را به سمت بالا حرکت می دهیم. این حرکت لرزشی محدود باید 4-3 دفعه تکرار شود تا تمامی سطوح غیر قابل دسترس برای مسواک تمیز گردد



برای مسواک زدن سطوح داخلی دندان ها نیز مانند شکل بالا عمل می کنیم. تصویر به خوبی گویا می باشد



برای سطوحی از دندان که در قوس فک قرار دارند، باید با مانوری مناسب و چرخاندن جهت مسواک دسترسی به نواحی را که توضیح دادم، فراهم سازیم و هر چه از ناحیه ی دندان های عقب فک به سمت جلو پیش می رویم جهت مسواک را هم تغییر می دهیم، طوری که در دندان های جلو، کاملا از از پُرزهای جلویی مسواک برای تمیز کردن استفاده می کنیم.


متخصصین گفته اند که طول مدت مسواک زدن صحیح بین 5 الی 7 دقیقه می باشد.
چند نکته فنی در مسواک زدن


1- ناحیه دندان های عقل که معمولا به دلیل حالت تهوعی که به افراد دست می دهد، کمتر این قسمت را مسواک می زنند و به همین علت، با اینکه دندان های عقل دیرتر از همه ی دندان ها در می آیند، زودتر از بقیه می پوسند.

2- قسمت هایی که در قوس فکی قرار دارند، بخصوص از قسمت داخل. زیرا مانور دادن مسواک در این نواحی سخت است، یعنی بیمار دندان های عقبی را مسواک می زند و بعد سراغ دندان های جلویی می آید و در قوس فک ها (در ناحیه دندان نیش) کمتر دقت می کند.

3- روی سطح زبان که حتما باید مسواک کشیده شود و لای پُرزهای زبان نیز تمیز گردد. البته این کار باید آهسته و آرام انجام شود تا به به بافت زبان آسیبی وارد نشود.

معمولا موقع مسواک زدن فکرمان جای دیگری است و به همه چیز فکر می کنیم، غیر از مسواک زدن!! اگر با حواس جمع مسواک بزنیم، موثرتر است.

سعی کنید بعد از شستن خمیر دندان، یک بار هم بدون خمیر، مسواک بزنید
راهنمای خرید، استفاده و نگهداری از مسواک

جدا از مارک‌‌های مختلف، هر کارخانه انواع متعددی از مسواک را در شکل‌ها، اندازه‌ها و البته قیمت‌های مختلف به بازار معرفی کرده‌ است. بهترین راه برای انتخاب مسواک این است که از دندانپزشک خود بخواهید با توجه به شرایط لثه و دندان‌هایتان، مسواک مناسبی را به شما پیشنهاد کند. موارد زیر می‌تواند انتخاب مسواک را برای شما ساده‌تر کند:
- سایز سر مسواک را متناسب با اندازه دهان خود انتخاب کنید. مسواک مناسب باید به شما امکان دسترسی به بیشترین سطح از دندان‌ها را بدهد و شما بتوانید آن را به راحتی به دندان‌های عقبی برسانید و آنها را خوب تمیز کنید.
- سلیقه و نظر شما؛ مسواکی را انتخاب کنید که با آن راحت باشید و با سهولت بتوانید با آن دندان‌هایتان را بشویید. سعی کنید با مسواکتان احساس خوبی داشته باشید.
- درصورتی که تحلیل لثه دارید و یا دندان‌های شما به آب سرد و گرم حساس است از مسواک‌های فوق نرم (سوپرسافت یا اکستراسافت) استفاده کنید.
- دسته مسواک باید به گونه‌ای باشد که به راحتی در دست شما قرار گیرد. دسته مسواک هرچه حجیم‌تر باشد، راحت‌تر در کف دست جای می‌گیرد و در نتیجه کنترل بهتری در مسواک‌ زدن خواهیم داشت.
- زاویه بین دسته و سر مسواک باید کم باشد، یعنی دسته با شیب ملایمی به سر ختم شود.
- برخی کارخانجات تولیدکننده مسواک، مدعی هستند که به دلیل ایجاد تغییراتی اندک در نحوه قرارگیری، طول، سختی و نحوه قرار گرفتن، دارای بهترین طراحی هستند و طرح جدید مسواک ارائه ‌شده آنها، بهترین کارایی را دارد. اگرچه ادعا می‌شود بعضی انواع مسواک‌های جدید، پلاک‌های میکروبی را بهتر برمی‌دارند، ولی در کاربرد عملی و تحقیقات، نشان داده شده است که هیچ یک برتری مشخصی بر دیگری ندارند و هیچ مسواکی قادر نیست همه پلاک‌ها را بردارد. به نظر دندان پزشکان، روش مسواک زدن صحیح مهم‌تر از نوع مسواک است.
به‌طور خلاصه مسواک شما باید مشخصات زیر را داشته باشد: سر کوتاه، الیاف نایلونی، نوک الیاف گرد، نرم یا متوسط.
sa
به‌طور متوسط هر سه ماه یک‌بار مسواکتان را عوض کنید. مسواک‌ کهنه با الیاف کج و بدشکل، می‌تواند به لثه‌ و دندان‌های شما آسیب برساند. الیاف بدشکل و کج‌شده، سطح دندان را به خوبی تمیز نمی‌کنند.
گروهی از سازندگان، یک نوع مسواک جدید را به بازار ارائه کرده‌اند که الیاف مرکزی آن با رنگ‌های خوراکی رنگ‌آمیزی شده‌اند. در این مسواک‌ها وقتی نوار آبی موهای مسواک‌ تا نیمه آن بی‌رنگ می‌شود، زمانی است که باید با مسواکتان خداحافظی کنید.
اگر موهای مسواک شما پس از مدت کوتاهی مثلا یک هفته کج و بدشکل شد، نشانه این است که شما با نیروی زیادی مسواک می‌زنید. بنابراین باید فشار دستتان را حین مسواک زدن کاهش دهید. اما اگر بعد از شش‌ ماه، موهای مسواک شما دست نخورده باقی مانده است، نشان می‌دهد که شما با نیروی کمی مسواک می‌زنید و به این ترتیب دندان‌هایتان به خوبی تمیز نمی‌شوند یا اینکه تنبلی می‌کنید و فقط گاهی به مسواکتان سر می‌زنید.

چگونه از مسواک نگهداری کنید
پس از هر بار مسواک زدن آن را به‌طور کامل بشویید و باقی‌مانده خمیر دندان و خرده‌های غذایی را از لابه‌لای الیاف آن پاک کنید. مسواک را در محیط خشک نگهداری کنید. مسواک را داخل حمام یا هر جایی که هوای آنجا مرطوب است، نگهداری نکنید؛ چون الیاف مسواک نرم می‌شوند و خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهند. همچنین میکروب‌ها بر سطح آب روی مسواک تجمع می‌کنند. قرار دادن مسواک درون درپوش، در جلوگیری از نشستن گرد و غبار و آلودگی محیط بر سطح مسواک کمک می‌کند. مسواک خیس را درون درپوش قرار ندهید چون در محیط مرطوب باکتری‌ها و قارچ‌ها سریع‌تر رشد می‌کنند. لیوان نگهداری مسواک‌ها را تمیز نگه دارید. در صورتی که دندان‌های پوسیده پر کرده یا شکسته دارید، ممکن است این دندان‌ها به مسواک شما آسیب برساند و باعث شکستن و از دست رفتن خاصیت ارتجاعی الیاف شوند.

مسواک مناسب برای کودک
مسواک‌های موجود در بازار که برای بزرگسالان استفاده می‌شود، برای بچه‌ها مناسب نیست چون علاوه بر سر بزرگ مسواک که در دهان کودک جا نمی‌گیرد، جذابیت‌های ظاهری مورد نیاز برای جلب توجه کودک و تشویق او به مسواک زدن را نیز ندارد.
- سر مسواک، کوچک باشد تا در دهان کودک جا شود.
- دسته ضخیم و پهن، اگر دسته مسواک ضخیم باشد، کودک به راحتی می‌تواند مسواک را در دستش نگه دارد و کنترل لازم را حین مسواک زدن داشته باشد.
- سرموهای گرد مسواک، سر الیاف (موهای مسواک) در صورتی‌ که گرد باشد، حین مسواک زدن لثه کودک را کمتر تحریک خواهد کرد و احتمال آسیب لثه کودک کاهش می‌یابد.
- مسواک نرم، در بازار 3 نوع مسواک وجود دارد: نرم متوسط و سخت. از این میان، نوع نرم برای کودک مناسب است. چون به دلیل زبر نبودن آسیب کمتری به لثه کودک وارد می‌کند و همچنین موهای این مسواک می‌توانند نواحی بین 2 دندان را نیز تمیز کنند.

مسواک برقی یا معمولی؟
کارخانجات تولید مسواک برقی ادعا می‌کنند که مسواک‌های برقی بهتر از مسواک‌های معمولی، دندان‌ها را تمیز می‌کنند. اما محققان دریافته‌اند که مسواک‌های برقی اثر بهتری در مقایسه با انواع دستی ندارند. آنچه مهم است، نحوه مسواک‌ زدن است و نه نوع مسواک! پس با یک مسواک معمولی هم می‌توان به خوبی دندان‌ها را تمیز کرد. فقط فراموش نکنیم که باید حداقل روزی دو بار و هر بار دو دقیقه مسواک کنیم.بعضی افراد از مسواک زدن با مسواک‌های برقی لذت می‌برند و همین امر باعث می‌شود زمان بیشتری را به مسواک زدن اختصاص دهند و دفعات آن را بیشتر کنند. در نتیجه بهداشت دهان این افراد بهبود می‌یابد. برای افرادی که توانایی بدنی کمی دارند (مثلا مبتلا به آرتریت هستند) نیز استفاده از این مسواک‌ها، بسیار راحت‌تر و قابل قبول است. در کنار این مزیت‌ها، باید به قیمت‌ بالای این نوع مسواک‌ها اشاره کرد که باعث می‌شود عده زیادی نتوانند از آنها استفاده کنند، اما مسواک‌های دستی ارزان هستند بعضی از آنها در قسمت انتهایی، دارای زبان پاک‌کن هستند. همچنین نیازی به باتری و یا شارژ کردن هم ندارند.
خمیر دندان ها به پالیش کردن و تمیز کردن سطح دندان ها کمک می کنند. خمیر دندان ها متشکلند از مواد ساینده ای از قبیل اکسید های سیلیکون، اکسید های آلومینیوم، گرانولر پلی وینیل کلراید، آب، مواد جاذب رطوبت، دترجنت(صابون)، مواد معطر، مواد با اثر درمانی از قبیل فلوراید، پیروفسفات و همچنین مواد رنگی و نگه دارنده ها.

با خواندن متن زیر شما می توانید خمیر دندانی بخرید که علاوه بر رنگ و طعم دلخواه تان بتواند از دندان های شما مراقبت کند.

خمیردندان های ضد پوسیدگی:

خمیر دندان هایی هستند که حاوی یون های آزاد فلوراید هستند. این خمیر دندان ها باعث استحکام لایه خارجی مینای دندان شده و به این ترتیب باعث کاهش خطر پوسیدگی دندان می شوند.

اگر شما از سنین بعد از دو سالگی خمیر دندان های حاوی فلوراید استفاده کنید و به مصرف آن تا سنین بالاتر ادامه دهید، می توانید تا حدود ۴۰ درصد از پوسیدگی دندان ها جلوگیری کنید.

برای خرید این خمیر دندان ها دقت کنید که کلمه فلوراید دار به زبان کشور سازنده بر روی تیوب آن درج شده باشد. استفاده از این خمیر دندان به همه افراد با سن بالای ۲ سال توصیه می شود.

خمیر دندان های ضد جرم:

این خمیر دندان ها حاوی مواد ساینده زیادی است که هم قطر این ذرات ساینده زیاد است و هم قدرت سایندگی شان بالاست.

در صورت استفاده روزانه و متناوب از این خمیر دندان ها، مینای دندان دچار سایش شده و دندان های شما به مواد خوراکی سرد یا گرم یا شیرین و … حساس و دردناک می شود.

ذرات ساینده این خمیر دندان ها سایش لثه را نیز در پی دارند. این خمیر دندان فقط برای افراد سیگاری و آن هم برای استفاده حداکثر یک بار در هفته توصیه می شود و برای افراد دیگر مضر است.

خمیر دندان های ضد حساسیت:

این خمیر دندان ها مخصوص افرادی است که دندان هایشان با این که فاقد هر نوع پوسیدگی است، با خوردن بستنی، آب یخ، چای داغ و … به مدت چند ثانیه درد تند و تیزی می گیرد.

این خمیر دندان ها برای استفاده دائمی و روزمره نیست و به طور معمول پس از دو هفته استفاده باید دوباره از خمیر دندان معمولی تان استفاده کنید.

در صورتی که علت تیر کشیدن گذرای دندان، وجود یک پوسیدگی یا تحلیل لثه باشد، نباید از این خمیر دندان استفاده کرد و باید برای راه حل اساسی به دندانپزشک مراجعه نمود.

خمیر دندان های سفید کننده:

این خمیر دندان ها حاوی مواد ساینده و پاک کننده صابونی قوی می باشند که موجب تمیزی و سفیدی و شفافیت دندان ها می شوند.

در صورتی که دندان های سالم و فاقد هر نوع پوسیدگی دارید از این خمیر دندان ها استفاده کنید، در غیر این صورت مواد شیمیایی قوی موجود در این خمیر دندان ها به طور مستقیم روی عاج قرار گرفته و باعث حساسیت و درد دندان می شوند.

خمیر دندان مخصوص کودکان:

این خمیر دندان ها با طعم ها و رنگ های مختلفی تهیه می شوند تا بچه ها به شوق خوردن یک خمیر دندان خوشمزه هم شده مسواک بزنند. اما توجه داشته باشید که چنانچه کودک شما دارای سن کمتر از ۲ سال است باید از خمیر دندان “بدون فلوراید” استفاده کند.

کودکان قبل از ۲ سالگی معمولا مقداری از خمیر دندان را قورت می دهند.

این خوردن خمیر دندان و جذب فلوراید موجود در آن می تواند باعث مسمومیت کودک در کوتاه مدت و یا سبب بدرنگ شدن دندان ها در طولانی مدت شود که این عارضه “فلوئوروزیس” نامیده می شود.
جرمگیری هر چند وقت یکبار لازمه ...بسته به فردش!...بعضی ها کلا بزاغ دهانشون طوری یه که به جرم سازی روی دندون ها کنم می کنه ... برخی هم مراقبت های لازم رو بجا  نمی اورند .


مسواک زدن هم نکات ریزی دارد که اگر آنها را بدانید، می‌توانید بهتر بهداشت دهان و دندان‌هایتان را رعایت کنید. این هم 12 نکته کلیدی برای مسواک زدن:



1. ناخنک نزنید: قندی در طول روز در یک وعده مصرف شده و از خوردن تدریجی و به دفعات مواد قندی و چسبنده مانند شکلات، تافی، آدامس و غیره به طور جدی پرهیز شود. هدف اصلی از مسواک‌زدن، تمیز و پاک‌کردن (بیشتر به طریقه مکانیکی) سطح دندان‌ها از تمام مواد غذایی و میکروارگانیسم‌هایی است که اغلب به طور طبیعی روی سطوح دندان‌ها قرار می‌گیرند.


2. انتخاب مسواک مناسب: نکته مهم در شروع مسواک‌زدن این است که مطمئن شویم مسواک‌مان تمیز و سالم باشد. انتخاب یک مسواک خوب که موهای آن از نایلون نرم، ساخته شده باشد بسیار مهم است. توجه داشته باشید موهایی برای یک مسواک مناسب است که در نگاه ذره بینی، لبه هایی پخ شده (حالت نیم کره) داشته باشند. به بیانی دیگر لبه های تک تک تارهای موی مسواک برنده نباشند.

نکته قابل ذکر و بسیار مهم دیگر این است که یک مسواک را نباید بیش از سه یا چهار ماه مورد استفاده قرار داد زیرا موهای آن کج و نامنظم می‌شود، بنابراین هر موقع که موهای مسواک، خمیده و یا نامنظم و از یکدیگر جدا شود یا رنگ آن تغییر کند، در این صورت باید حتما مسواک را تعویض کرد.

مسواک‌ها اغلب به صورت نرم، متوسط و سخت عرضه می‌شوند که توصیه ما استفاده از مسواک نرم و حد اکثر متوسط میباشد. البته بنا به تشخیص دندانپزشک،در موارد خاص باید با توجه به نوع دندان‌ها و وضعیت لثه و دهان، از مسواک مورد نظر استفاده کرد. یادمان باشد که لزوما مسواک گران و خارجی به معنی بهتر بودن آن نیست.


3. حتما خمیردندان لازم نیست: شاید جالب باشد که بدانید طبق تحقیقات متعددی که در رابطه با تاثیر خمیر دندان بر پاک کننده گی مسواک صورت گرفته، هیچ تفاوتی در بهداشت بین دندانهای تمییز شده با مسواک بدون خمیر دندان و با مسواک حاوی خمیر دندان مشاهده نشده است! تنها عامل مهم کیفیت صحیح مسواک زدن شماست. اشاره به این نکته لازم است که به یاد داشته باشیم، لازم نیست مسواک‌زدن را حتما با خمیردندان انجام داد زیرا چنانچه خمیردندان در دسترس نباشد می‌توان تنها با آب دندان‌ها را تمیز کرد. البته امروزه به خمییر دندان موادی اضافه میکنند که جدای از اثر پاک کننده گی، اثر خوشبو کنندگی دهان، تقویت کنندگی و درخشان کنندگی دندان را نیز دارند. لذا استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید نیز برای مسواک‌کردن توصیه می‌شود. البته لازم به ذکر است که خمیر دندانهای با کیفیت و فرمولاسیون نامناسب ممکن است اثرات مخربی روی دندان و لثه شما داشته باشد. لذا پیشنهاد میشود که از مارکهای معتبر و شناخته شده موجود در بازار خمیر دندان خود را تهیه فرمائید.

هرگاه تیوب خمیر دندان شما تمام شد، مجددا از هوان نوع خمیر دندان استفاده نکنید! اگر مارک خمیر دندان را عوض نمیکنید، حداقل نوع آن را عوض کنید. این کار باعث میشود اثرات ضد میکروبی خمیردندان افزایش یابد.



4. زاویه دهید: پیش از شروع مسواک، ابتدا دهان را با آب خیس می‌کنیم تا خمیردندان به خوبی کف کند و سپس از دندان‌های به اصطلاح کرسی (آسیاهای بزرگ و کوچک) شروع کنید و باید به نحوی مسواک کنید که موهای مسواک به صورت مایل و کج و با زاویه 45 درجه روی سطح خارجی دندان‌ها قرار گیرد. در این حالت موهای مسواک روی قسمت وسط دندان نیز قرار گرفته و شیارهای موجود روی دندان‌ها تمیز می‌شوند.


5. اول سطح زبانی: اول سطح زبانی دندان‌هایتان را مسواک بزنید و بعد به سراغ سطح لپی (گونه‌ایی) دندان‌ها بروید به این ترتیب سطوح داخلی دندان‌هایتان را قبل از اینکه دستانتان خسته شود، تمیز می‌کنید.


6. سایش بی‌سایش: از بزرگترین خطاهای رایج در مسواک زدن، انجام حرکت رفت و برگشتی (جارویی) با مسواک روی سطح دندان است. این کار نه تنها باعث سلامتی دهان نمیشود، بلکه در دراز مدت مشکلاتی را برای دهان ایجاد میکند. به بیانی دیگر، اغلب ما مسواک را به طور رفت و برگشت و از بالا به پایین و یا جلو و عقب حرکت می‌دهیم که در درازمدت موجب می‌شود تا سایش روی دندان‌ها و در مجاورت لثه‌ها ایجاد شود و از طرفی لثه‌ها به مرور زمان از روی قسمت پایین دندان‌ها، کنار رفته و مشکلات حادی را به وجود می‌آورد.





باید دقت شود که مسواک را با زاویه‌ای 45 درجه نسبت به محدود طولی دندان روی شیار دندان و لثه قرار داده و قدری به سمت پایین فشار دهیم (فشار ملایم) تا موهای مسواک به طور کامل بین لثه و دندان (شیار لثه) فرو رود. سپس مسواک را با حرکت ملایم لرزش (به این نکته بسیار توجه کنید) می‌دهیم و سپس با حرکت رو به لبه دندان، مسواک را می چرخانیم تا مواد غذایی و پلاک از شیار لثه ای بدون آسیب به لثه بیرون آیند. عموما این کار سه تا چهار بار باید تکرار شده تا کلیه سطوح غیرقابل دسترسی برای مسواک تمیز شود.



7. محل نگهداری مسواک: پس از مسواک‌زدن، مسواک خیس را در جعبه یا محیط سربسته قرار ندهید زیرا به اصطلاح هوای داخل آن دم کرده و موجب رشد میکروب‌ها می‌شود.


8. دوبار در روز: دندان‌ها باید پس از هر وعده غذا مسواک شوند و چنانچه این کار مقدور نباشد، در این صورت باید حداقل دو بار در روز، شب‌ها پیش از خواب و صبح‌ها پس از صبحانه دندان‌ها را مسواک کرد.


9. بین دندان‌ها فراموش نشود: بسیار بسیار مهمتر از مسواک زدن، زدن نخ دندان به دنداهاست. اگر تصور می‌کنید که استفاده از نخ دندان برای بیرون آوردن غذا از بین دندان‌ها است، در این صورت سخت در اشتباه هستید زیرا اگر خرده غذا در میان دندان‌تان هم نباشد، باز باید حداقل یک بار در شبانه‌روز از نخ دندان استفاده کنید. قابل ذکر است که سطح بین دندانی به هیچ وجه با مسواک‌زدن تمیز نمی‌شود و میکروب‌ها هستند که عامل پوسیدگی دندان بوده و در میان دندان‌ها استقرار می‌یابند.


10. ایرانی و خارجی ندارد: باید توجه داشته باشیم که استفاده از نخ‌های دندان خارجی، به معنی کیفیت بهتر نبوده و نخ‌های دندان عرضه شده در داروخانه‌ها، از استانداردهای مربوطه برخوردار بوده و قابل استفاده هستند. توجه داشته باشید که نخ های خیاطی و .. برای این منظور به هیچ وجه مناسب نیستند. نخ دندان برنده نبوده و در مقطع عرضی به شکل نواری (نه دایرهای) است. همچنین از خصوصیات بارز آنها وجود موم و فلوراید در آنهاست.





11. روش استفاده از نخ دندان: هنگام استفاده از نخ دندان، ابتدا یک تکه به اندازه 25 تا 30 سانتی‌متر را ببرید و دو طرف قسمت بریده شده را به دور انگشت اشاره (سبابه) بپیچید. سپس سه انگشت آخر را ببندید و دو دست‌تان را از یکدیگر دور کرده و نخ را با حرکت دادن آن به صورت اره‌ای‌، به آرامی میان فضای دندان‌ها وارد کرده و دقت کافی کنید که فشاردادن نخ موجب زخم شدن لثه‌ها نشود. نخ را به عقب و جلو حرکت دهید و اطمینان حاصل کنید که از میان دندان‌ها عبور کند. برای واردکردن نخ دندان در میان دندان‌‌های فک پایین از انگشت اشاره استفاده کنید و برای دندان‌های فک بالا از دو انگشت و شست‌تان استفاده کنید. اگر هنگام استفاده از نخ دندان، رشته رشته و یا پاره شود در این صورت امکان دارد که پوسیدگی میان دو دندان وجود داشته باشد و یا اینکه در آن قسمت، جرم دندان وجود دارد.

(آموزش طریقه نخ دندان زدن)


12. فقط نخ دندان: مجددا تاکید میشود که از نخ‌های دیگر برای این کار استفاده نکنید زیرا نخ دندان‌های مخصوص از نوع مصنوعی و استاندارد برای این کار می‌باشد. در ضمن، برای تمیزکردن بین ‌دندان‌ها، از اشیای سخت و نوک‌ تیز مانند سوزن و یا سنجاق و غیره استفاده نکنید.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱:٢۱ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۸/٢